Bộ Xây dựng yêu cầu đẩy nhanh triển khai hệ thống ITS, trạm thu phí và kiểm soát tải trọng trên các tuyến cao tốc, đồng thời hoàn thiện cơ chế thu phí đối với các dự án sử dụng vốn Trung ương và địa phương.
Bộ Xây dựng vừa yêu cầu các đơn vị trực thuộc khẩn trương đẩy nhanh tiến độ đầu tư hệ thống giao thông thông minh (ITS), trạm thu phí không dừng và hệ thống kiểm soát tải trọng xe nhằm sớm triển khai thu phí trên các tuyến cao tốc đủ điều kiện theo quy định của Luật Đường bộ.
Động thái này được thực hiện theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, hướng tới mục tiêu hoàn thiện cơ chế thu phí đối với các tuyến đường bộ cao tốc do Nhà nước đầu tư, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng nguồn vốn ngân sách.
Theo Bộ Xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam được giao khẩn trương triển khai Thông báo kết luận số 254 ngày 29/5/2026, đồng thời tham mưu lãnh đạo Bộ đôn đốc các địa phương và chủ đầu tư hoàn thiện hệ thống ITS, trạm thu phí điện tử không dừng (ETC) và hệ thống kiểm soát tải trọng xe trên các tuyến cao tốc.
Đây là những hạng mục bắt buộc để đáp ứng điều kiện tổ chức thu phí theo quy định, đồng thời góp phần nâng cao năng lực giám sát giao thông, bảo đảm an toàn khai thác và quản lý hiệu quả hệ thống đường cao tốc.
Đối với các tuyến cao tốc do địa phương làm cơ quan chủ quản, Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Đường bộ Việt Nam tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương triển khai thu phí ngay khi đáp ứng đầy đủ điều kiện kỹ thuật và pháp lý.
Một nội dung quan trọng được Bộ Xây dựng nhấn mạnh là nghiên cứu cơ chế thu phí đối với các dự án cao tốc được đầu tư bằng cả ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Cục Đường bộ Việt Nam sẽ phối hợp với các địa phương xây dựng phương án phù hợp để báo cáo Chính phủ, trình Quốc hội hoàn thiện quy định pháp luật, tạo cơ sở thu hồi vốn đầu tư và hoàn trả ngân sách theo đúng tỷ lệ vốn đã tham gia.
Theo Bộ Xây dựng, việc hoàn thiện cơ chế này sẽ tháo gỡ những vướng mắc hiện nay, đồng thời tạo nền tảng triển khai thu phí đồng bộ trên toàn bộ mạng lưới cao tốc do Nhà nước đầu tư.
Song song với công tác thu phí, Bộ cũng yêu cầu Vụ Vận tải và An toàn giao thông phối hợp với Cục Đường bộ Việt Nam và Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng triển khai hệ thống kiểm soát tải trọng xe tự động trên các tuyến cao tốc. Đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp với Bộ Công an để xử lý nghiêm các trường hợp xe quá tải, góp phần bảo vệ kết cấu hạ tầng và bảo đảm trật tự an toàn giao thông.
Trước đó, Bộ Xây dựng đã đánh giá 5 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2017 – 2020 vẫn còn tồn tại một số hạn chế về hệ thống ITS và thu phí cần sớm khắc phục. Cục Đường bộ Việt Nam được giao đôn đốc các ban quản lý dự án, đơn vị vận hành và nhà cung cấp dịch vụ hoàn thiện hệ thống, đồng thời hoàn thành đánh giá các chỉ số vận hành (KPI) trong tháng 6/2026.
Đối với các dự án cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2021 – 2025, Bộ yêu cầu các Ban Quản lý dự án xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng hạng mục từ xây lắp, lắp đặt thiết bị đến chạy thử hệ thống nhằm bảo đảm tiến độ thu phí theo kế hoạch.
Theo lộ trình, 5 dự án đoạn Bãi Vọt – Cam Lộ sẽ hoàn thành trước ngày 25/6/2026 và bắt đầu thu phí từ ngày 15/7/2026. Năm dự án đoạn Quảng Ngãi – Nha Trang phải hoàn thiện hệ thống ITS trước ngày 30/7/2026 và tổ chức thu phí từ ngày 15/8/2026. Hai dự án đoạn Cần Thơ – Cà Mau dự kiến hoàn thành trước ngày 25/8/2026 và triển khai thu phí từ ngày 15/9/2026.
Đối với các dự án cao tốc do địa phương quản lý như Biên Hòa – Vũng Tàu, Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột, Ninh Bình – Hải Phòng cùng nhiều dự án khác, Bộ Xây dựng yêu cầu đẩy nhanh đầu tư hệ thống ITS, trạm thu phí và kiểm soát tải trọng để sớm đưa các tuyến đường vào khai thác đồng bộ, hiện đại và hiệu quả.
